Yargılamanın Yenilenmesi Nedir? Şartları, Süreci ve Yargıtay Kriterleri
Kategori: Ceza Hukuku
Ceza yargılamasında verilen hükümler kesinleştikten sonra artık olağan kanun yolları tüketilmiş sayılır. Ancak bazı durumlarda, kesinleşmiş bir kararın dahi adil olmadığı ortaya çıkabilir. İşte bu noktada yargılamanın yenilenmesi kurumu devreye girer. Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenen bu yol, “adil yargılanma hakkının” ikinci bir güvenlik mekanizmasıdır.
Bu yazıda yargılamanın yenilenmesi talebinin şartlarını, başvuru sürecini, hangi belgelerin zorunlu olduğunu, hangi durumlarda Yargıtay’ın kabul etmediğini ve uygulamada sık yapılan hataları detaylıca ele alıyoruz.
CMK m. 311 – Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri
Kanun; yeni delillerin ortaya çıkması, sahte belge, yalan tanıklık, kararın dayandığı bilirkişi raporunun hatalı olması gibi durumlarda kesinleşmiş kararın yeniden görülmesine imkân verir.
Yargılamanın Yenilenmesi Nedir?
Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşmiş bir ceza hükmünün, olağanüstü bir kanun yoluyla yeniden ele alınmasıdır. Bu süreç, sanığın mahkûmiyetinin gerçeği yansıtmadığına dair ciddi emareler ortaya çıktığında devreye girer.
Özetle: “Eğer önceki mahkeme gerçeği görememişse, yeni yargılama ile bu hata düzeltilebilir.”
Yargılamanın Yenilenmesi Şartları
CMK 311’e göre yargılamanın yenilenmesi şu hallerde talep edilebilir:
- Yeni delillerin ortaya çıkması,
- Sahte belge, yalan tanıklık kullanılmış olması,
- Mahkûmiyete esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunun ortaya çıkması,
- Mahkeme hakiminin görev suçu işlemiş olması,
- AYM veya AİHM kararlarıyla adil yargılanma hakkının ihlal edildiğinin belirlenmesi.
Yargıtay kuralı: Yargılamanın yenilenmesi için sunulan yeni delil, “mahkûmiyetin esasını etkileyecek nitelikte ve ciddi ağırlıkta” olmalıdır.
Yargılamanın Yenilenmesi Başvurusu Nasıl Yapılır? (Adım Adım)
- Yeni delil veya sebep somutlaştırılır (belge, karar, bilirkişi raporu vb.).
- Yetkili mahkemeye dilekçe ile başvuru yapılır.
- Mahkeme önce “kabul edilebilirlik” denetimi yapar.
- Talep kabul edilirse duruşma açılır.
- Deliller yeniden değerlendirilir.
- Eski hüküm kaldırılır veya kesinleştirilir.
Yargıtay’ın Uygulamada Aradığı Kriterler
Önemli Yargıtay ilkesi: “Yeniden yargılama talebi, mahkemenin daha önce gözden kaçırdığı veya bilmediği nitelikte ve hükmü değiştirme ihtimali yüksek delillere dayanmalıdır.”
Yargıtay, yalnızca “şüphe oluşturan” delilleri kabul etmez; delilin mahkûmiyetin esasını sarstığını görmek ister.
Yargılamanın Yenilenmesi Hangi Mahkemede Açılır?
- Kararı veren ilk derece mahkemesinde
- Bölge adliye mahkemesi kararı ise yine BAM ilgili dairesinde
Yargılamanın Yenilenmesi ile İstinaf–Temyiz Arasındaki Fark
- İstinaf/temyiz: Karar kesinleşmeden önce başvurulur.
- Yargılamanın yenilenmesi: Karar kesinleştikten sonra başvurulur.
- Amaç: Yeni bilgi veya hata nedeniyle yeniden yargılama yapılması.
Sık Sorulan Sorular
Yargılamanın yenilenmesi kaç yıl içinde yapılabilir?
Herhangi bir süre kısıtlaması yoktur; yeni delil ne zaman ortaya çıkarsa o zaman başvurulabilir.
Yeni delil mutlaka fiziksel belge mi olmalı?
Hayır. AİHM kararı, AYM ihlal kararı, teknik bilirkişi raporu, tanığın gerçeği ortaya koyan yeni beyanı da olabilir.
Yeniden yargılama kabul edilirse eski karar silinir mi?
Evet, kabul edilirse eski hüküm kaldırılır ve dava sıfırdan görülür.
Başvuru reddedilirse tekrar başvurabilir miyim?
Evet. Yeni ve daha güçlü bir delil bulunduğunda yeniden başvuru yapılabilir.
İç Linkler (mevcut yazılarına göre)
Resmî Kaynaklar
Sonuç
Yargılamanın yenilenmesi, ceza hukukunda olağanüstü ve önemli bir başvuru yoludur. Özellikle yanlış mahkûmiyetler, sahte deliller, hatalı bilirkişi raporları veya AYM–AİHM ihlal kararları sonrasında adaletin sağlanması için hayati bir güvence oluşturur.
