Temerrüt Faizi Nedir? 5 Adımda Anlamı, Şartları ve Hesaplaması
Temerrüt faizi, borç-alacak ilişkilerinde gecikme yaşanması durumunda gündeme gelen en önemli hukuki kavramlardan biridir. Borcun zamanında ödenmemesi halinde, alacaklının uğradığı zararı tazmin etmek amacıyla borçludan tahsil edilen bu faiz türü, hem bireysel hem ticari işlemlerde büyük önem taşır. Bu yazımızda, temerrüt faizine ilişkin merak edilen tüm detayları, kanuni dayanakları ve örnek hesaplamalarıyla birlikte açıklıyoruz.
Temerrüt Faizi Nedir?
Temerrüt faizi, bir borcun vadesinde ödenmemesi durumunda, alacaklının uğradığı zararları karşılamak amacıyla borçludan talep edilen faizdir. Başka bir ifadeyle, borcun geç ödenmesinin doğrudan sonucu olarak ortaya çıkar. Türk hukuk sistemine göre, bu faiz türü hem Türk Borçlar Kanunu hem de Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.
Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.117:
“Borcun ifasının zamanında yapılmaması hâlinde borçlu, alacaklının uğradığı zararları gidermekle yükümlüdür.”
Temerrüt Şartları Nelerdir?
Temerrüt faizinin doğabilmesi için aşağıdaki şartların oluşması gerekir:
- Borç muaccel olmalı: Vadesi gelmiş, ödenebilir olmalı
- Vade belirli değilse ihtar gerekir: Yazılı ihtarla borçlu uyarılmalıdır
- Borçlu temerrüde düşmüş olmalı: Vade geçmiş ve ödeme yapılmamış olmalı
Temerrüt Nasıl Gerçekleşir?
- Vade belirlendiyse: Ödeme günü geçince otomatik temerrüt başlar
- Vade belirlenmediyse: Alacaklı borçluya ihtarname göndererek temerrüt oluşturur
Bu noktada unutulmamalıdır ki, ihtar yazılı ve resmi yollarla yapılmalıdır. Aksi halde temerrüt başlangıcı kabul edilmeyebilir.
Hangi Durumlarda Temerrüt Faizi Uygulanır?
Temerrüt faizi aşağıdaki örnek durumlarda uygulanabilir:
- Ödenmeyen kira borçları
- Geç ödenen faturalar (ticari ilişkilerde)
- Mahkemece hükmedilen tazminatların geç ödenmesi
- Nafaka borçlarının zamanında yatırılmaması
- İcra takiplerinde, ödeme emrine rağmen ödeme yapılmaması
Temerrüt Faizi Oranları Nelerdir?
Temerrüt faiz oranı sözleşmede belirtilmişse o geçerlidir. Belirtilmemişse yasal oran uygulanır.
Kanuni Temerrüt Faizi Oranı
2024 yılı itibarıyla yasal temerrüt faizi oranı %9’dur. Bu oran her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanır. Ticari ilişkilerde ise TTK m.1530 uyarınca daha yüksek faiz oranı uygulanabilir.
Ticari Alacaklarda Temerrüt Faizi
Ticari işlerde vade sonunda ödeme yapılmazsa borçlu otomatik olarak temerrüde düşer ve yüksek oranda faiz işler. Bu oran 2024 itibarıyla %11,75’tir. Taraflar bu orandan farklı bir oran kararlaştırmamışsa, Merkez Bankası’nın açıkladığı faiz oranı esas alınır.
Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır?
Formül:
Temerrüt Faizi = (Ana Borç Tutarı x Yıllık Faiz Oranı x Gecikme Günü) / 365
Örnek Hesaplama
10.000 TL borç, 30 gün gecikmişse ve faiz oranı %9 ise:
10.000 x 0,09 x 30 / 365 = 73,97 TL temerrüt faizi
Temerrüt Faizi ile İlgili Dava Açılabilir mi?
Evet. Alacaklı, temerrüt faizinin ödenmemesi halinde:
- İcra takibi başlatabilir
- Mahkemeye başvurarak alacak ve faiz talep edebilir
Mahkeme, hem ana parayı hem de temerrüt faizini hükme bağlayabilir. Özellikle ticari uyuşmazlıklarda temerrüt faizleri ciddi meblağlara ulaşabilir.
İç Bağlantı Önerisi
Benzer bir konu olan Nafaka Ne Zaman Kesilir? başlıklı yazımızda, nafakanın sona erme şartları anlatılmıştır. Bu yazıyı da incelemenizi öneririz.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Temerrüt faizi ile gecikme faizi aynı mıdır?
Hayır. Temerrüt faizi, borcun zamanında ödenmemesi durumunda uygulanır. Gecikme faizi ise genellikle kamu alacaklarında karşımıza çıkar.
Temerrüt faizi için ihtarname şart mı?
Vade belirlenmemişse evet, yazılı ihtar gerekir. Vade belirliyse temerrüt kendiliğinden oluşur.
Sözleşmede faiz oranı belirtilmişse ne olur?
Taraflar arasında geçerli bir faiz oranı kararlaştırılmışsa, o oran uygulanır. Aksi halde yasal faiz geçerlidir.
Faiz faiz getirir mi?
Türk Borçlar Kanunu’na göre genel kural, faizin faiz getirmeyeceğidir. Ancak ticari işler açısından farklı hükümler bulunabilir.
Sonuç
Temerrüt faizi, alacaklıyı koruyan ve borçluyu sorumluluğa çağıran önemli bir hukuki müessesedir. Zamanında yapılmayan ödemeler ciddi faiz yükleri oluşturabilir. Bu nedenle hem borç verenin hem de borçlunun hukuki haklarını doğru bilmesi önemlidir.
Bir ödeme gecikmesi yaşadığınızda veya alacaklı olarak faiz talebinde bulunacaksanız, uzman bir avukattan hukuki destek almanız faydalı olacaktır.
