⚠️ Bu içerik hukuki danışmanlık değildir. Bilgilendirme amacı taşır; somut durumlar farklı olabilir. Hak kaybı yaşamamak için bir avukata danışınız.

Eve Hacze Gelirlerse Ne Yapmalıyım? (Adım Adım Rehber)

Eve haciz gelmesi çoğu kişi için stresli bir durumdur. Bu rehber, eve hacze gelirlerse ne yapmalıyım sorusuna adım adım ve pratik yanıtlar verir: kimler gelir, hangi belgeyi görmek gerekir, haczedilemeyen ev eşyaları nelerdir, “başkasına ait” eşya nasıl korunur, istihkak ve şikâyet yolları nasıl işler, ödeme taahhüdü imzalarken nelere dikkat edilir? Ayrıca icra memuru ve kolluk yetkisinin sınırlarını, yediemin uygulamasını, tutanak ve satış süreçlerini anlaşılır biçimde özetler.

1) Haciz Nedir? Kısa Tanım ve Dayanak

Haciz, icra takibi içinde borçlunun mal ve haklarına el konularak alacağın tahsilini sağlamaya yönelik icra işlemlerinin bütünüdür. Uygulamada konutta haciz, icra memuru başkanlığında yapılır; alacaklı veya vekili hazır bulunabilir, gerektiğinde kolluk ve çilingir çağrılabilir. Haciz işlemleri, İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümlerine göre yürütülür; “haczedilemeyecek mal ve haklar” ise özellikle İİK m.82 kapsamında düzenlenmiştir.

2) Kapıya Geldiklerinde İlk 60 Saniye: Ne İstemelisiniz?

• Kimlik ve görev belgesi: İcra memurunun resmi kimliğini ve görevini gösteren belgeyi görmeyi talep edin.
• Dosya bilgisi: İcra dairesi, takip numarası, alacaklı/vekili ve borçlu bilgilerini isteyin.
• Tebligat ve safha: Takip size tebliğ oldu mu? Kesinleşti mi? Haczin hangi aşamada yapıldığı (ilk haciz, muhafaza, satış öncesi) önemlidir.
• Tutanak talebi: Başlangıçtan itibaren tutanak tutulmasını ve kayıt altına alınmasını isteyin. Tutanak, evdeki eşyanın cinsi, miktarı, markası ile belirtilmelidir.

Bu kısa kontrol, eve haciz geldiğinde haklarınızı kullanabilmeniz için temel zemini oluşturur. Sakin olun, icra memuruyla iş birliği içinde ilerleyin; taleplerinizi açık ve saygılı biçimde dile getirin.

3) Eve Girme, Çilingir ve Kolluk: Sınırlar

Konutta haciz icra memuru nezaretinde yapılır. Borçlu kapıyı açmazsa çilingir ve kolluk desteğiyle içeri girilebilir. Uygulamada memur, orantılılık ilkesine uyar; gereksiz zarar verilmemelidir. Haciz kural olarak mesai saatlerinde yürütülür; istisnai hallerde zaman planı değişebilir. Memurun talimatlarını engellemeyin fakat hukuka aykırı gördüğünüz hususları tutanağa şerh düşerek kayda geçiriniz (örneğin: “Şu marka şu seri numaralı eşyanın üçüncü kişiye ait olduğu beyan edildi, fatura ibraz edildi, istihkak iddiası ileri sürüldü.”).

4) Haczedilemeyen Ev Eşyaları: Neler Haczedilemez?

İİK m.82’deki genel ilke şudur: Borçlu ve ailesinin geçimi için zorunlu olan mal ve eşyalar haczedilemez. Tek ve zaruri nitelikteki ev eşyaları bu kapsamdadır. Aşağıdaki örnekler uygulamada sık karşılaşılır:

• Yatak, yorgan, yastık ve temel ev tekstili
• Buzdolabı, çamaşır makinesi, ocak gibi zorunlu mutfak-banyo eşyaları (aynı türden birden fazla varsa fazlası haczedilebilir)
• Isıtma için zorunlu cihazlar
• Makul sayıda oturma grubu/masa-sandalye
• Çocuğun eğitim araçları, aile bireylerinin kişisel eşyaları
• Borçlunun mesleğini icra için vazgeçilmez araç-gereci (ör. terzinin dikiş makinası) – belirli sınırlar dahilinde

Unutmayın: Lüks niteliğindeki eşyalar, aynı türden birden fazla bulunan eşyalar veya zorunlu kullanım kapsamında değerlendirilmeyen mallar haczedilebilir. Tereddütte iseniz eşyanın niteliğini ve kullanım amacını tutanağa yazdırın.

5) “Bu Eşya Benim Değil” Diyorsanız: İstihkak ve Üçüncü Kişi Hakları

Evdeki bazı eşyalar üçüncü kişiye ait olabilir (eş, kardeş, ev arkadaşı, kiraya veren vb.). Böyle durumlarda istihkak (mülkiyet iddiası) önem taşır. Yapmanız gerekenler:

• Fatura/garanti/seri numarası gibi aidiyeti ispatlayan belgeleri hazırlayın.
• Memura “Bu eşya üçüncü kişiye aittir” beyanını tutanağa geçirterek istihkak iddiası ileri sürün.
• Üçüncü kişi iseniz, 7 gün içinde icra dairesine istihkak iddianızı yazılı bildirin; gerekirse istihkak davası açılır (İİK’de özel usul).

Aynı konutta birlikte yaşanan düzende eşyanın “kime ait olduğu” sıklıkla tartışma yaratır. Belge sunmanız ve tutanağa şerh düşmeniz, sonradan hak iddianızı güçlendirir.

6) Eşin Borcu İçin Eve Haciz: Aile Bireylerinin Durumu

Haciz, esasen borçlunun mallarına yöneliktir. Aynı evde yaşayan eş veya aile bireylerine ait eşyaların haczi mümkün değildir; ancak aidiyet karinesi gereği evdeki malların borçluya ait olduğu kabul edilebilir. Bu nedenle üçüncü kişiye ait eşya için mutlaka istihkak iddiası ileri sürülmeli ve mümkünse belge ibraz edilmelidir.

7) Tutanak, Şerh ve İmzalar: Ne Yazmalı, Ne Yazmamalı?

• Tutanak ayrıntılı olsun: Eşyanın cinsi, marka/model, adedi, seri numarası.
• Şerh düşme hakkınızı kullanın: “X marka laptopun A şahsına ait olduğu, faturasının ibraz edildiği/edileceği beyan edildi; istihkak iddia olunur.”
• İmza atmadan evvel okuyun. Boşluk bırakılmamasını talep edin; anlaşılamayan ifadeleri düzeltin.
• “Ödeme taahhüdü” içeren evrakları ayrı değerlendirin (aşağıya bakın).

8) Ödeme Taahhüdü (Taahhüdü İhlal Riski)

Haciz sırasında borçluya çoğu zaman ödemeyi taksite bağlama veya taahhüt önerilir. Gerçekçi olmayan taahhütler ihlâl edildiğinde taahhüdü ihlal yaptırımları gündeme gelir. Bu nedenle:

• Gelirinize uygun miktar ve gerçekçi tarih belirleyin.
• Mümkünse yazılı taksit protokolü yapın; ödeme kanıtlarını saklayın.
• Anlaşılmayan ifadeleri tutanağa ek açıklama olarak yazdırın.
• Uygun değilse imzalamayın; hukuki seçenekleri değerlendirin (itiraz, menfi tespit, konkordato gibi borç yapılandırma yolları vb.).

9) Yediemin, Muhafaza ve Satış

Haczedilen mallar ya evde yediemin (borçlu veya üçüncü kişi) olarak bırakılır ya da yediemin deposuna alınır. Muhafaza tedbiri, satış sürecine hazırlıktır. Kıymet takdiri yapılır; ardından satış talebi ve ilan süreçleri işler. Satışa kadar geçen sürede borcun ödenmesi veya anlaşma yapılması halinde mallar üzerindeki haciz kaldırılabilir.

10) Hukuki Çareler: İtiraz, Şikâyet ve Davalar

• Takibe itiraz (ilamsız takipte): Ödeme emri tebliğinden itibaren kural olarak 7 gün içinde yapılır. Süresi kaçırılan itirazlar haciz aşamasında sorun yaratır.
• Memur işlemini şikâyet: Haciz sırasında yapılan usulsüzlüklere karşı, öğrenmeden itibaren kısa süreler içinde icra hukuk mahkemesine şikâyet mümkündür (İİK’de özel süreler).
• İstihkak davası: Üçüncü kişinin malına haksız haciz iddiasında özel usul işler; beyan ve delillerle desteklenmelidir.
• Menfi tespit ve istirdat: Borçlu olunmadığının tespiti veya haksız ödemenin geri alınması için açılabilir.

11) Eve Hacze Gelirlerse: Saha Pratiği İçin “Kontrol Listesi”

• Kimlik ve dosya bilgilerini isteyin.
• Haczedilemeyecek eşyaları hatırlatın; “tek ve zaruri” olanları tutanağa yazdırın.
• Üçüncü kişiye ait eşyalar için istihkak beyanı verin; fatura/seri no/garanti belgesi ibraz edin.
• Şüpheli gördüğünüz her hususa şerh düşerek imzalayın.
• Gerçekçi olmayan taahhüt altına girmeyin.
• Gerekirse şikâyet ve dava yollarını kullanın.

12) Örnek Senaryo: İcraya Uyumlu, Hakkınızı Korumak

İcra memuru dosya bilgisiyle kapınıza geldi. Kimlik ve takip bilgilerini kontrol ettiniz. Evdeki tek buzdolabı ve tek çamaşır makinesi için “zorunlu ev eşyası, haczedilemez” şerhi düşüldü. Eşinize ait bilgisayar için fatura ve seri numarası ibraz edilerek istihkak beyanı verildi. Lüks televizyon ile ikinci kahve makinası haczedildi; yediemin olarak evde bırakıldı. Memurun “taksitli ödeme” önerisi, gelirinizle uyumlu tarih ve miktarlarla yazılı protokole bağlandı. Her adım tutanağa işlendi. Şüpheli gördüğünüz bir işlem için icra hukuk mahkemesine şikâyet hakkınızı saklı tuttunuz.

13) Faydalı Kaynaklar (Mevzuat ve İç Bağlantılar)

• Mevzuat: İcra ve İflas Kanunu (İİK) – Özellikle m.82 “Haczedilemeyecek mal ve haklar”.
• İlgili içeriğimiz: İflas Erteleme Nedir? | Konkordato Nedir? | Vergi Cezasına Nasıl İtiraz Edilir? | AYM’ye Bireysel Başvuru Nasıl Yapılır?

Özet Kutusu

Pratik Bilgiler (Madde Madde)

• Memur kimliği ve görev belgesini görün; dosya numarasını not edin.
• Haczedilemeyecek eşyalar (tek ve zaruri) için itirazınızı anında tutanağa yazdırın.
• Üçüncü kişi eşyasıysa: “istihkak” deyin; fatura/seri no gösterin.
• Tutanakları okumadan imzalamayın; anlaşılmayan kısımları düzeltin.
• Taahhüt veriyorsanız gerçekçi plan yapın; ödeme kanıtlarını saklayın.
• Usulsüzlükte icra hukuk mahkemesine şikâyet yolunu düşünün.
• Satışa kadar, borcu ödeyip haczi kaldırma seçeneğiniz olduğunu unutmayın.

SSS (Sık Sorulan Sorular)

S1) Eve haciz için her zaman mahkeme kararı gerekir mi?
İcra takibi ve haciz işlemleri İİK çerçevesinde icra memurunca yürütülür; takip türüne ve dosya safhasına göre memur konutta haciz yapabilir. Tereddütte, işlemleri tutanağa geçirterek şikâyet yoluna başvurabilirsiniz.

S2) Hangi ev eşyaları haczedilemez?
Borçlu ve ailesinin zorunlu ihtiyacı olan “tek ve zaruri” nitelikteki eşyalar (yatak, tek buzdolabı vb.). Lüks veya aynı türden birden fazla eşya haczedilebilir.

S3) Eşim borçlu; benim eşyamı alabilirler mi?
Esas olan borçlunun malıdır. Size ait eşyalar için istihkak iddiası ileri sürerek belge sunmanız gerekir; beyanınızı tutanağa yazdırın.

S4) Taahhüt imzaladım, ödeyemedim. Ne olur?
Taahhütlerin ihlali ciddi sonuçlar doğurabilir. Mümkün olan en makul planla hareket edin; zorlayıcı koşullarda hukuki destek alın.

S5) Haciz işlemi sırasında usulsüzlük oldu. Ne yapmalıyım?
İcra memurunun işlemlerine karşı icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilirsiniz. Süreler kısadır; tutanak ve delilleri toplayın.

---

⚠️ Bu içerik hukuki danışmanlık değildir. Her somut olayın koşulları farklıdır. Hak kaybı yaşamamak için bir avukata danışınız.