AYM’ye Bireysel Başvuru Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber

Türkiye’de temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğini düşünen bireyler için son başvuru yolu, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkıdır. Bu hak, 2010 anayasa değişikliğiyle getirilmiş olup 2012 yılından itibaren uygulanmaktadır. Peki Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru nasıl yapılır, şartları nelerdir ve kimler başvurabilir? Bu yazımızda tüm süreci adım adım anlatıyoruz.

AYM’ye Bireysel Başvuru Nedir?

Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlükleri kamu gücü tarafından ihlal edilen kişilerin, bu ihlalin giderilmesi amacıyla doğrudan Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yapabilmesini sağlayan anayasal bir haktır.

Kanuni Dayanak: 6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun (m.45–51)

Kimler AYM’ye Başvurabilir?

• Gerçek kişiler (vatandaşlar ve yabancılar)
• Tüzel kişiler (ancak sadece kendi varlıklarına yönelik ihlaller için)
• Cezaevinde olan hükümlüler
• İdari veya adli kararlardan dolayı mağdur olanlar

Hangi Kararlara Karşı Başvuru Yapılabilir?

Sadece “kamu gücü tarafından verilen ve kesinleşmiş kararlar” bireysel başvuruya konu olabilir. Bunlara örnek:

• Kesinleşmiş mahkeme kararları
• İdari işlemler (kesin nitelikte)
• Disiplin cezaları
• Ceza infaz işlemleri

Başvuru Şartları Nelerdir?

• Başvuru, hakkın ihlaline neden olan kararın kesinleştiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. (m.47)
• Bütün olağan kanun yolları tüketilmiş olmalıdır.
• Başvurucu, doğrudan kişisel hak ihlali yaşamalıdır.

Başvuru Nasıl Yapılır?

Başvuru şu adımlarla gerçekleştirilir:

1. Bireysel Başvuru Formu doldurulur (PDF veya çevrimiçi sistemde)
2. Gerekçeli dilekçe hazırlanır (ihlal edilen haklar açıkça yazılmalı)
3. Başvuru, UYAP üzerinden veya fiziksel olarak adliyeye teslim edilir
4. Başvuru ücreti ödenir (2025 itibarıyla yaklaşık 980 TL)

📥 Başvuru Formu

Resmî başvuru formuna AYM’nin Resmî Sitesinden ulaşabilirsiniz.

Başvuruda Hangi Belgeler Sunulmalı?

• Kimlik fotokopisi
• Kesinleşmiş mahkeme kararı örneği
• Vekâletname (avukatla başvuruluyorsa)
• Delil niteliğindeki diğer belgeler (tutanak, dilekçe, karar vs.)

Başvuru Ücreti ve Harç

2025 yılı itibarıyla bireysel başvuru harcı yaklaşık 980 TL’dir. Ancak sosyal güvencesi olmayan, ekonomik gücü bulunmayan kişiler adli yardım talep edebilir.

İç Bağlantı

İdare mahkemesi süreci hakkında bilgi almak için Belediye Kararlarına İtiraz yazımıza da göz atabilirsiniz.

Başvurular Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?

Genellikle 1–2 yıl sürebilir. Acil ve ağır ihlal içeren durumlar öncelikli olarak değerlendirilir.

AYM Kararı Ne Sağlar?

• İhlalin tespiti yapılır
• Gerekirse yeniden yargılama yapılması sağlanır
• Hakkaniyet gereği tazminat ödenebilir

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Bireysel başvuru ile neyi hedeflerim?

Temel haklarınızın ihlal edildiğini tespit ettirerek, kararın kaldırılmasını ve/veya tazminat talebini amaçlarsınız.

Başvuru süresi dolarsa ne olur?

Başvuru süre bakımından reddedilir. Süre hak düşürücüdür.

AYM’ye doğrudan her konuda başvurabilir miyim?

Hayır. Sadece temel hak ve özgürlük ihlalleriyle ilgili, kamu gücü işlemleri söz konusuysa başvuru mümkündür.

Başvuru ücretinden muaf olabilir miyim?

Evet. Maddi gücü olmayan kişiler adli yardım talebinde bulunabilir.

Sonuç

AYM’ye bireysel başvuru, Türkiye’de temel hak ve özgürlüklerin korunması için anayasal bir güvencedir. Ancak bu sürecin usule uygun yürütülmesi büyük önem taşır. Eksik evrak, geç başvuru ya da yanlış başvuru nedenleriyle pek çok dilekçe reddedilmektedir.

Bu nedenle başvuru yapmadan önce mutlaka uzman bir anayasa hukuku avukatıyla görüşmek, başvuru formunu dikkatle doldurmak ve tüm evrakları eksiksiz sunmak gerekmektedir.