Ortak velayet, boşanma veya ayrılık sonrasında çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve günlük yaşamıyla ilgili önemli kararların
anne ve baba tarafından birlikte alınmasını ifade eden modern bir velayet modelidir. Türk Medeni Kanunu’nda doğrudan
“ortak velayet” kavramı düzenlenmemiş olsa da, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihatlarıyla
birlikte 2025 yılı itibarıyla ortak velayet, Türk hukuk düzeninde kabul gören ve uygulanan bir kurum hâline gelmiştir.

Bu yazıda; ortak velayetin hukuki dayanakları, mahkemelerin ortak velayet kararı verirken dikkate aldığı kriterler, başvuru süreci,
örnek dilekçe taslağı, Yargıtay kararları ve uygulamada sık karşılaşılan sorular hakkında kapsamlı bir rehber bulacaksınız.

Not: Ortak velayet her boşanma davasında otomatik olarak uygulanmaz. Esas olan, her somut olayda
“çocuğun üstün yararı”nın sağlanıp sağlanmadığıdır.

Ortak Velayet Nedir?

Ortak velayet, çocuğun velayetinin sadece anneye veya sadece babaya bırakılması yerine, anne ve babanın
velayeti birlikte kullanması anlamına gelir. Bu modelde:

Çocuğun eğitimi, okulu ve kursları birlikte kararlaştırılır.
Sağlık, tedavi ve psikolojik destek süreçlerinde ortak karar alınır.
Çocuğun yaşam standardı, barınma koşulları ve sosyal çevresi birlikte planlanır.
Çocuk her iki ebeveynle de düzenli, dengeli ve sürdürülebilir ilişki kurar.

Ortak velayetin amacı; boşanma sonrası çocuğun sadece bir ebeveynle değil, her ikisiyle de sağlıklı ilişki kurmasını sağlamak
ve çocuğun aile bağlarının zedelenmesini önlemektir.

Türk Hukukunda Ortak Velayetin Hukuki Dayanağı

Türk Medeni Kanunu ve AİHS Çerçevesinde Ortak Velayet

TMK m. 336: “Evlilik devam ettiği sürece velayet anne ve baba tarafından birlikte kullanılır.”
Boşanmadan sonra velayetin kime verileceği hakimin takdirindedir. Kanun açıkça ortak velayeti yasaklamamaktadır.

AİHS m. 8: Özel ve aile hayatına saygı hakkı düzenlenmiş olup, devletin aile ilişkisine müdahalesi
ancak demokratik toplum düzeninde gerekli ise meşru sayılmaktadır. Aile bağlarının korunması, ortak velayet tartışmalarında
önemli bir dayanak olarak değerlendirilmektedir.

Ortak velayeti Türk hukukunda mümkün kılan esas dönüşüm, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay’ın verdiği kararlarla yaşanmıştır.
Anayasa Mahkemesi, ortak velayeti kategorik olarak reddeden uygulamaların, aile hayatına saygı hakkını
ihlal edebileceğini vurgulamış; Yargıtay da bu çizgiyi takip ederek uygun dosyalarda ortak velayete hükmedilmesinin
önünü açmıştır.

Yargıtay ve AYM Perspektifinden Ortak Velayet

Yargıtay, son yıllarda verdiği kararlarla, taraflar arasında aşırı çatışma ve
şiddet öyküsü bulunmayan, iletişim kurabilen, çocuğun düzenini bozmayan durumlarda ortak velayeti
çocuğun üstün yararına uygun görmektedir.

Anayasa Mahkemesi ise, ortak velayetin kategorik olarak reddedilmesini aile hayatına saygı hakkına aykırı bularak,
mahkemelerin somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapması gerektiğini vurgulamıştır.

Ortak Velayet Şartları Nelerdir? (2025 Güncel Bakış)

Ortak velayet her dosyada uygulanabilecek bir model değildir. Mahkemeler aşağıdaki şartların bir arada veya büyük ölçüde
gerçekleşmesini beklemektedir:

1. Ebeveynlerin Temel Konularda İletişim Kurabiliyor Olması

Ortak velayet için en önemli kriter, anne ve babanın çocukla ilgili temel konularda konuşabilmesi ve asgari düzeyde de olsa
iş birliği yapabilmesidir. Sürekli kavga, hakaret, uzaklaştırma kararları, iletişimsizlik veya üçüncü kişilerin yoğun müdahalesi
olan durumlarda ortak velayet genellikle uygun görülmemektedir.

2. Çocuğun Üstün Yararı İlkesinin Sağlanması

Her velayet davasında olduğu gibi, ortak velayet kararı verilirken de temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
Mahkeme; çocuğun yaşı, eğitim durumu, psikolojik durumu, ebeveynlere olan bağlılığı ve sosyal çevresini birlikte değerlendirir.

3. Ebeveynlerin Yaşam Koşulları ve Stabilitesi

Ortak velayet için anne ve babanın;

Düzenli gelire sahip olması,
Çocuğun kalabileceği uygun konut koşullarını sağlayabilmesi,
Madde bağımlılığı, ağır psikiyatrik hastalık gibi çocuğa zarar verebilecek bir durumunun bulunmaması,
Çocuğun eğitim ve sosyal hayatını destekleyebilecek seviyede ilgi gösterebilmesi

gibi unsurlar değerlendirilir.

4. Şiddet ve İstismar Geçmişi Bulunmaması

Aile içi şiddet, çocuğa yönelik kötü muamele, ağır psikolojik baskı, tehdit ve benzeri kayıtların bulunduğu dosyalarda
mahkemeler çoğunlukla ortak velayete sıcak bakmamaktadır. Bu durumda çocuğun güvenliği önceliklidir.

5. Çocuğun Görüşünün Dikkate Alınması

Uygulamada özellikle 12 yaş ve üzeri çocukların görüşü önem kazanmakta; çocuk, makul ve baskı altında olmadığı
anlaşılan ifadeleriyle hangi yaşam düzenini tercih ettiğini belirtirse, hâkim bunu kararında dikkate almaktadır.

Ortak Velayet Başvurusu Nasıl Yapılır? (Adım Adım)

Mevcut durumun değerlendirilmesi:
Öncelikle tarafların iletişim düzeyi, çocuğun yaşı, eğitim durumu ve taraflar arasındaki önceki süreçler (şiddet, uzaklaştırma kararı vb.)
gerçekçi biçimde değerlendirilmelidir.
Ortak velayet talebinin planlanması:
Ortak velayet; devam eden boşanma davasında, anlaşmalı boşanma protokolü içinde veya boşanma sonrası açılacak ayrı bir
dava ile talep edilebilir.
Dilekçe ve delillerin hazırlanması:
Tarafların düzenli iletişim kurabildiğini, çocuğun üstün yararının ortak velayete uygun olduğunu gösteren
deliller (yazışmalar, pedagog raporları, tanık beyanları, okul durum belgeleri) toplanmalıdır.
Aile Mahkemesi’ne başvuru:
Görevli ve yetkili Aile Mahkemesi’ne ortak velayet talebini içeren dilekçe sunulur.
Devam eden boşanma davası varsa o dosya üzerinden talepte bulunulabilir.
Sosyal inceleme ve uzman raporu:
Mahkeme genellikle pedagog/psikolog/sosyal hizmet uzmanından rapor ister, çocuğun ebeveynlerle ilişkisi ve
psikolojik durumu değerlendirilir.
Karar aşaması:
Tüm deliller değerlendirildikten sonra, çocuğun üstün yararına uygun görülürse ortak velayete karar verilebilir.
Aksi durumda velayet tek tarafa verilerek diğer ebeveynle kişisel ilişki düzenlenir.

Ortak Velayet Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Özellikle anlaşmalı boşanma davalarında ortak velayet talep ediliyorsa, protokolün ayrıntılı ve net olması önemlidir.
Protokolde en az şu konular düzenlenmelidir:

Çocuğun ikamet edeceği temel adres,
Okul, kurs, sosyal faaliyetlerin nasıl belirleneceği,
Bayıram, tatil ve özel günlerde çocuğun anne-baba yanında kalma süreleri,
Sağlık kararlarının nasıl alınacağı,
Çocuğun pasaport, yurtdışı seyahatleri gibi konularda onay usulü,
Nafaka ve diğer ekonomik yükümlülükler.

Düzenli ve net bir protokol; hem mahkemenin ikna olmasını kolaylaştırır, hem de ileride yeni uyuşmazlıkların doğmasını azaltır.

Örnek Ortak Velayet Dilekçesi (Basit Taslak)

Aşağıdaki örnek dilekçe, genel çerçeve niteliğindedir. Somut olayınıza uygun profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

… AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DAVACI      : Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres
DAVALI      : Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres
KONU        : Ortak velayet talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR :
1) Taraflar …/…/20… tarihinde evlenmiş, …/…/20… tarihinde anlaşmalı/çekişmeli boşanmış ve boşanma kararı …/…/20… tarihinde kesinleşmiştir.
2) Tarafların evlilik birliğinden … doğumlu … isimli müşterek çocukları bulunmaktadır.
3) Boşanma sonrasında taraflar, çocuğun eğitimi, sağlığı ve genel gelişimi konusunda uyumlu şekilde hareket etmekte, düzenli iletişim
   kurabilmekte ve çocuğun üstün yararını birlikte gözetmektedir.
4) Ortak velayet uygulanmasına engel olacak nitelikte şiddet, ağır çatışma, uzaklaştırma kararı, bağımlılık vb. bir durum mevcut değildir.
5) Çocuğun üstün yararı gereği, anne ve babanın velayeti birlikte kullanması, hem psikolojik gelişimi hem de aile bağlarının korunması
   bakımından en uygun çözüm olacaktır.

HUKUKİ SEBEPLER : TMK, AİHS, Anayasa, Yargıtay ve AYM içtihatları ve ilgili mevzuat.
DELİLLER        : Nüfus kayıt örneği, pedagog/sosyal inceleme raporu, tanık beyanları, yazışmalar, okul kayıtları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve İSTEM  : Açıklanan nedenlerle, müşterek çocuğumuz …’in velayetinin anne ve baba tarafından ORTAK VELAYET şeklinde
                  kullanılmasına karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

Tarih
İmza
Ad Soyad

Sık Sorulan Sorular (Ortak Velayet)

Ortak velayet Türkiye’de yasal mı?

Evet. Türk Medeni Kanunu’nda açık bir yasak bulunmadığı gibi, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararları ile ortak velayet;
çocuğun üstün yararı sağlandığı takdirde uygulanabilir bir model olarak kabul edilmektedir.

Her boşanma davasında ortak velayet kararı verilir mi?

Hayır. Ortak velayet istisnai bir düzenlemedir. Taraflar arasında ağır çatışma, şiddet, iletişimsizlik ve çocuğa zarar verebilecek
riskler varsa mahkeme genellikle ortak velayete hükmetmez.

Ortak velayet verilirse nafaka kalkar mı?

Ortak velayet ile nafaka birbirinden farklı kurumlardır. Çocuğun bakım giderlerine katılma yükümlülüğü devam eder.
Gelir ve bakım yükümlülüklerine göre iştirak nafakası veya diğer giderler yine düzenlenebilir.

0–3 yaş aralığındaki çocuklarda ortak velayet mümkün mü?

Uygulamada, çok küçük yaş grubunda ortak velayet nadiren tercih edilir. Çocuğun bakım ihtiyacı, emzirme dönemi ve
günlük bakımın sürekliliği gibi sebeplerle bu yaş grubunda çoğu zaman velayet bir ebeveynde bırakılmaktadır.

Aile içi şiddet varsa ortak velayet verilebilir mi?

Aile içi şiddet, çocuk veya diğer ebeveyne yönelik fiziksel ya da psikolojik kötü muamele, ortak velayete ciddi engel olarak kabul edilir.
Bu tür vakalarda çocuğun güvenliği önceliklidir ve ortak velayet uygulaması genellikle uygun görülmemektedir.

Sonuç

Ortak velayet; doğru dosyalarda, doğru planlandığında çocuğun anne ve babasıyla dengeli ilişki kurmasını sağlayan,
modern bir velayet modelidir. Ancak her aile yapısına ve her boşanma sürecine uygun değildir.
Tarafların iletişim becerisi, çocuğun psikolojik durumu, yaş grubu ve aile içi dinamikler birlikte değerlendirilmelidir.

Ortak velayet talep etmeyi düşünen ebeveynlerin; hem çocuğun üstün yararını hem de ileride ortaya çıkabilecek pratik sorunları
gözeterek hareket etmesi, mümkünse aile hukuku alanında deneyimli bir avukattan profesyonel destek alması önem taşımaktadır.

Aramak İstediğiniz Kelimeyi Yazın

Ortak Velayet Nedir? Şartları, Süreç ve Yargıtay Kararları

Ortak Velayet Nedir? Şartları, Süreç ve Yargıtay Kararları (2025 Rehber)